Một bộ nhận diện thương hiệu tối thiểu cho doanh nghiệp nhỏ chỉ cần năm thứ: một logo dùng được cả ở cỡ rất nhỏ, hai ba màu chính, một hai kiểu chữ, một phong cách ảnh và vài câu quy định cách nói chuyện với khách. Cái làm nên thương hiệu không phải là có thật nhiều thứ, mà là dùng những thứ ít ỏi đó một cách nhất quán ở mọi chỗ khách gặp bạn.
Chào bạn, đây là Nhà Tiếp Thị. Nhiều chủ tiệm nghĩ bộ nhận diện là một cuốn sổ dày cộp chỉ công ty lớn mới cần. Hôm nay mình gói nó lại cho vừa một tiệm nhỏ.
Nhận diện thương hiệu để làm gì?
Nhận diện thương hiệu là những gì giúp khách nhận ra bạn mà không cần đọc tên. Một chiếc cốc màu cam trên bàn ai đó, một túi giấy có hoạ tiết quen, một kiểu ảnh sáng sủa trên mạng. Khách lướt qua là biết đó là tiệm của bạn.
Lợi ích lớn nhất là tích luỹ. Mỗi lần khách gặp bạn trông giống lần trước, ấn tượng chồng lên ấn tượng cũ. Mỗi lần bạn trông khác đi, khách phải bắt đầu lại từ đầu.
Với doanh nghiệp nhỏ có ngân sách tiếp thị ít ỏi, tích luỹ là cách duy nhất để đồng tiền đi xa. Một tiệm đăng bài mỗi lần một màu, một kiểu chữ, một phong cách sẽ tốn công gấp đôi mà khách vẫn không nhớ.
Nhận diện thương hiệu không thay thế được sản phẩm tốt. Nó chỉ giúp sản phẩm tốt được nhớ lâu hơn.
Năm thứ cần có trong bộ tối thiểu
Thứ nhất là logo, và quan trọng hơn cả là logo phải đọc được khi thu nhỏ, như ảnh đại diện tròn trên mạng xã hội hay con dấu trên hộp. Một logo đẹp ở cỡ lớn mà nhỏ lại thành một vệt mờ thì không dùng được.
Thứ hai là màu. Hai ba màu chính là đủ: một màu chủ đạo, một màu nhấn, một màu nền. Ghi lại mã màu chính xác để in ấn và thiết kế không bị lệch qua mỗi lần làm.
Thứ ba là kiểu chữ, một kiểu cho tiêu đề và một kiểu cho phần chữ thường. Chọn kiểu chữ hiển thị đầy đủ dấu tiếng Việt, vì không ít phông chữ đẹp nhưng dấu bị lệch hoặc thiếu.
Thứ tư là phong cách ảnh: sáng hay ấm, chụp gần hay xa, có người hay không người, nền gì. Thứ năm là vài câu về giọng nói: xưng hô với khách thế nào, vui đùa hay nghiêm túc, những chữ không dùng. Hai thứ sau hay bị quên, nhưng chính chúng làm trang mạng xã hội của bạn có một vẻ riêng.
Những thứ chưa cần làm ngay
Đồng phục, biển hiệu đèn, bộ ấn phẩm đầy đủ, linh vật, bài hát riêng, hay cuốn sổ hướng dẫn thương hiệu dày cả trăm trang. Tất cả đều hay, nhưng không thứ nào cần ngay từ đầu.
Nhiều tiệm mới mở dồn một khoản lớn cho biển hiệu và in ấn, rồi vài tháng sau nhận ra khách chính khác với dự tính, phải làm lại từ đầu. Hãy để bộ nhận diện lớn lên cùng doanh nghiệp.
Thứ tự hợp lý là làm trước những chỗ khách gặp nhiều nhất. Với tiệm bán chủ yếu qua mạng, đó là ảnh đại diện, ảnh bìa, khung ảnh sản phẩm. Với quán có khách tại chỗ, đó là biển hiệu, cốc, túi, thực đơn.
Còn lại, làm dần khi có tiền và khi đã chắc chắn với hướng đi.
Giữ nhất quán khi nhiều người cùng làm
Khó nhất không phải làm ra bộ nhận diện, mà là giữ nó khi nhân viên, người làm thuê bên ngoài, hay chính bạn lúc vội đều tự chế. Một tháng sau, trang của tiệm có năm kiểu chữ và tám màu nền.
Cách giữ đơn giản nhất là làm sẵn mẫu. Mẫu ảnh khuyến mãi, mẫu ảnh sản phẩm, mẫu thông báo nghỉ lễ, đã đặt sẵn logo, màu và chữ. Ai cần đăng bài chỉ việc thay nội dung.
Thứ hai là gom mọi thứ vào một thư mục chung: file logo các cỡ, mã màu, phông chữ, vài ảnh mẫu đúng phong cách và vài ảnh mẫu sai phong cách. Ảnh sai phong cách dạy người mới nhanh hơn mọi lời giải thích.
Thứ ba là chỉ định một người có quyền nói không. Ở tiệm nhỏ, đó thường là chủ. Ai muốn làm khác mẫu thì hỏi người đó trước.
Làm bộ nhận diện tối thiểu trong một tuần
Ngày đầu, nhìn lại mọi chỗ khách đang gặp bạn: trang mạng, biển hiệu, túi, hoá đơn, tin nhắn. Chụp ảnh tất cả, bày ra cạnh nhau. Bạn sẽ thấy ngay chỗ nào lệch.
Ngày thứ hai và ba, chốt logo, màu và chữ. Nếu đã có logo dùng được thì giữ, chỉ cần chuẩn hoá màu và làm thêm bản nhỏ.
Ngày thứ tư, chọn mười tấm ảnh đúng phong cách bạn muốn làm mẫu. Ngày thứ năm, viết nửa trang về giọng nói: xưng hô, chữ hay dùng, chữ không dùng.
Hai ngày cuối, làm ba bốn mẫu bài đăng hay dùng nhất và sửa lại những chỗ lệch nặng nhất. Một tuần không làm bạn thành thương hiệu lớn, nhưng đủ để từ tuần sau mọi thứ bắt đầu cộng dồn.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có cần thuê thiết kế bộ nhận diện không?
Không bắt buộc, nhưng thuê một người thiết kế có kinh nghiệm làm logo và chốt màu chữ thường đáng đồng tiền. Phần phong cách ảnh và giọng nói thì chủ tiệm tự làm được và nên tự làm. Đừng giao hết, vì không ai hiểu khách của bạn bằng bạn.
Logo có cần có ý nghĩa sâu xa không?
Không cần. Logo cần dễ nhận ra, dễ nhớ và dùng được ở nhiều cỡ. Ý nghĩa là thứ khách có thể không bao giờ biết. Một logo đơn giản dùng nhất quán nhiều năm mạnh hơn logo nhiều ý nghĩa mà hay bị đổi.
Bao lâu thì nên làm mới nhận diện thương hiệu?
Chỉ làm mới khi có lý do rõ như đổi nhóm khách chính, mở rộng ngành hàng, hoặc nhận diện cũ không dùng được trên các kênh mới. Đổi theo cảm hứng sẽ làm mất phần tích luỹ. Khi đổi, nên đổi từ từ để khách cũ vẫn nhận ra.
Nhận diện thương hiệu khác thương hiệu thế nào?
Thương hiệu là toàn bộ ấn tượng và niềm tin khách có về bạn, gồm cả sản phẩm và cách phục vụ. Nhận diện thương hiệu là phần nhìn thấy, nghe thấy giúp khách nhận ra bạn. Nhận diện đẹp mà phục vụ kém thì thương hiệu vẫn kém.
Có cần đăng ký bảo hộ logo không?
Đăng ký bảo hộ giúp bạn có quyền rõ ràng khi bị người khác dùng trùng. Thủ tục và điều kiện cụ thể nên hỏi cơ quan sở hữu trí tuệ hoặc đơn vị tư vấn sở hữu trí tuệ. Ít nhất, hãy tra xem logo và tên đã có ai dùng chưa trước khi in ấn nhiều.
