Làm tiếp thị tự do bền vững khi bạn chọn một mảng và một nhóm khách rõ ràng, báo giá theo phạm vi công việc và giá trị mình mang lại thay vì đua giá theo giờ rẻ nhất, viết thoả thuận rõ trước khi bắt tay vào làm, và giữ khách bằng báo cáo đều đặn cùng kết quả thật.
Chào bạn, đây là Nhà Tiếp Thị. Làm tự do nghe tự do thật, nhưng ai đã làm đều biết nó đi kèm những nỗi lo riêng: tháng có việc, tháng không, khách trả chậm, việc phình ra ngoài thoả thuận. Mình bàn từng chuyện một.
Chọn mảng và nhóm khách
Người làm tự do nhận mọi việc cho mọi khách thường khó nổi bật. Khi khách tìm người, họ muốn tìm người chuyên đúng chuyện của mình.
Hãy chọn một mảng bạn làm tốt, như viết nội dung, chạy quảng cáo, quản lý trang mạng xã hội, làm hồ sơ bản đồ cho tiệm có địa điểm. Rồi nếu được, chọn thêm một nhóm khách: quán ăn, phòng khám, trung tâm dạy học, cửa hàng nội thất.
Chuyên một nhóm khách giúp bạn hiểu ngành sâu hơn, làm nhanh hơn vì không phải học lại từ đầu với mỗi khách, và dễ được giới thiệu trong ngành đó.
Không có nghĩa là từ chối mọi việc khác. Nhưng khi giới thiệu mình, hãy nói rõ mình chuyên gì. Người ta nhớ người chuyên hơn người làm được tất cả.
Tìm những khách đầu tiên
Khách đầu tiên thường đến từ người quen: bạn bè đang kinh doanh, nơi làm cũ, người từng làm việc cùng. Đừng ngại nói với mọi người rằng mình đang nhận việc, và nói rõ mình làm gì, cho ai.
Làm tốt cho vài khách đầu, xin họ một lời nhận xét và cho phép đưa trường hợp vào hồ sơ năng lực. Lời giới thiệu từ khách cũ là nguồn việc tốt nhất của người làm tự do.
Chia sẻ kiến thức của mình trên mạng, đều đặn và có giá trị thật, cũng giúp khách tìm tới. Một người làm hồ sơ bản đồ chia sẻ những lỗi hay gặp sẽ được chủ tiệm nhớ tới khi cần.
Cẩn thận với những nền tảng chào giá ngược, nơi nhiều người đua nhau hạ giá. Có thể dùng lúc đầu để có kinh nghiệm, nhưng đừng để nó thành nguồn việc chính.
Báo giá theo phạm vi, không theo giờ rẻ nhất
Người mới hay báo giá thấp để có việc. Điều đó dễ hiểu, nhưng nếu kéo dài, bạn sẽ làm nhiều mà không đủ sống, và khách quen với mức giá đó rất khó tăng sau này.
Một cách báo giá dễ hiểu với khách là theo gói việc rõ ràng: mỗi tháng làm bao nhiêu bài, chạy quảng cáo với phạm vi nào, báo cáo bao lâu một lần. Khách biết mình trả tiền cho cái gì.
Khi tính giá, đếm cả thời gian ẩn: trao đổi tin nhắn, sửa bài theo góp ý, họp, học về ngành của khách, làm báo cáo. Những việc này thường chiếm nhiều hơn bạn nghĩ.
Tìm hiểu mặt bằng giá trong nghề bằng cách hỏi người cùng làm, nhưng đừng chỉ chạy theo người rẻ nhất. Khách tìm người làm tốt sẵn sàng trả mức hợp lý.
Viết thoả thuận rõ trước khi làm
Phần lớn rắc rối của người làm tự do đến từ việc không có thoả thuận rõ. Khách nghĩ giá đó bao gồm cả quay video, bạn nghĩ chỉ là đăng bài. Khách muốn sửa mười lần, bạn nghĩ hai lần là đủ.
Thoả thuận nên ghi: phạm vi việc làm, những gì không bao gồm, số lần sửa, thời hạn, cách báo cáo, giá và lịch thanh toán, ai sở hữu tài khoản và nội dung sau khi kết thúc, cách chấm dứt hợp tác.
Không nhất thiết phải là hợp đồng dày. Một văn bản ngắn hai bên cùng xác nhận đã giúp rất nhiều. Với việc lớn, nên có hợp đồng và hỏi người làm luật nếu cần.
Đề nghị khách thanh toán trước một phần, nhất là với khách mới. Đó là cách bảo vệ cả hai bên và cho thấy cam kết.
Giữ khách và giữ thu nhập
Giữ một khách cũ dễ hơn nhiều so với tìm khách mới. Báo cáo đều đặn, nói thật về kết quả, chủ động đề xuất cải thiện, trả lời đúng hẹn. Những điều đơn giản này khiến khách ở lại lâu.
Thu nhập của người làm tự do thường không đều. Hãy để dành một khoản dự phòng cho những tháng ít việc, và cố gắng có vài khách theo tháng thay vì chỉ sống bằng việc lẻ.
Đừng phụ thuộc vào một khách duy nhất chiếm gần hết thu nhập. Khi khách đó dừng, bạn mất hết.
Cũng nên dành thời gian cho chính mình như một khách hàng: cập nhật hồ sơ năng lực, học thêm một kỹ năng, chia sẻ kiến thức đều đặn. Người làm tự do chỉ lo làm cho khách mà quên tiếp thị cho chính mình thường rơi vào cảnh hết việc cùng lúc, rồi phải bắt đầu lại từ đầu.
Việc nhỏ cho tuần này: viết một câu giới thiệu mình chuyên làm gì cho ai, và soạn một mẫu thoả thuận một trang để dùng cho khách tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Làm tiếp thị tự do có cần đăng ký kinh doanh không?
Tuỳ quy mô và cách bạn nhận tiền, có thể liên quan tới nghĩa vụ thuế và đăng ký. Hãy hỏi cơ quan thuế hoặc người làm luật để biết đúng trường hợp của mình. Đừng bỏ qua chuyện này khi thu nhập bắt đầu đều.
Nên báo giá theo giờ hay theo gói?
Với tiệm nhỏ, báo theo gói việc thường dễ hiểu và dễ quản lý hơn cho cả hai bên. Báo theo giờ hợp với những việc khó ước lượng như tư vấn. Dù cách nào, phạm vi phải rõ.
Khách liên tục thêm việc ngoài thoả thuận thì làm sao?
Nhắc nhẹ phạm vi đã thống nhất, và đề nghị báo giá thêm cho phần mới. Nói sớm, đừng để dồn lâu rồi mới nói. Thoả thuận rõ từ đầu giúp cuộc nói chuyện này dễ hơn nhiều.
Làm sao xử lý khách trả tiền chậm?
Ghi rõ lịch thanh toán trong thoả thuận, gửi nhắc lịch sự khi tới hạn, và đề nghị thanh toán trước một phần với khách mới. Nếu khách chậm nhiều lần, cân nhắc dừng việc cho tới khi thanh toán.
Người làm tự do có nên giữ tài khoản của khách không?
Không nên đứng tên tài khoản của khách. Khách nên sở hữu, bạn chỉ được cấp quyền quản lý. Điều này bảo vệ khách và cũng bảo vệ bạn khỏi bị nghi ngờ khi kết thúc hợp tác.
